ميرزا احمد ميرزا خداوردى
99
اخبارنامه ( تاريخ تالشان از سلطنت نادرشاه تا سلطنت محمدشاه قاجار ) ( فارسى )
مىگفت : يا على در بچنه در مولا لچنه على على على . « 1 » و از آمدن روسيه خبردار شده ، سربرهنه خود را به قشون قزلباشيه رسانيده ، همين يك حرف را گفته است كه قشون روسيه همين ساعت به سر شما خواهد رسيد ، آگاه باشيد ! و سيد خود را به بيشهء ماروشلو « 2 » انداخته است . لهذا سربازها آنقدر مهلت شده ، تفنگ خودشان را معه كيسهء كمر برداشته ، اما آنقدر مهلت نشده است ، رختهاى خودشان را بپوشند ، قشون اروس رسيده است ، دعواى و شليكى برپا است . اما سوارهاى مير حسن خان در چمن ماروشلو چه خواهند كرد و كنار بيشه را گرفته ، در گلوله انداختن مرتكب شدند ، اما سربازهاى بيچاره را ديدند پابرهنه و سربرهنه . در بدن ايشان سواى يك پيراهن و يك شلوار چيزى نيست ، با آنطور همچون دعوا مىكنند . وقتى كه تفنگ خودشان را پر مىكنند ، يا على مىگويند [ و ] به طرف دستهء اروس حمله مىكنند و در هر سفر ، ده دوازده قدم پيش مىروند ، باز هم به سرزمين مىخوابند و تفنگ خودشان را باز هم پر مىكنند ، اما دستهء اروس از خوف ايشان يك قدم به پيش نمىگذارند و مير حسن خان بر قشون خود حكم كرد از راه خوشكهپشته « 3 » به رسم پشتگيرى رفته ، از محله گيلكلر تعاقب اروس را گرفته باشيد و سوارهاى مير حسن خان بر خوشهپشته رسيدند ، ديدند يك دسته از سوارهاى اروس از زير پايين خوشهپشته مىآيند . وقتى كه گلولهرس به يكديگر رسيدند و كربلايى آقا بابا بيگ حاجى احمد اغلى از جمله پيشتازان دستهء اروس مىبود و همچنين مشهدى محمد رضا بيگ كلانتر اوف ، او هم مىبود . و اما از اين طرف كربلايى نظر على بگ رستم ثانى پيشرو سوارهاى مير حسن خان مىبود و آقا بابا به كربلايى نظر على بگ صدا كرد : قدرى پيش بيا با شما حرف خلوتى داريم . كربلايى نظر على بگ قياس كرد : كى مىشود كربلايى آقا بابا بگ با من حيله بكند ؟ چراكه با يكديگر
--> ( 1 ) . معنى جمله براى كوشنده مشخص نيست . ( 2 ) . اكنون يكى از بخشهاى شهر ساليان است . ( 3 ) . نويسنده از اصطلاح محلى استفاده كرده است . همانطور كه اشاره شد ، پشته در گيلكى و تالشى به زمينى كه با اطراف همسطح نيست و ارتفاع بيشترى دارد و به دليل همين ارتفاع خشك است ، گفته مىشد . چون منطقهء مورد منازعه گلآلود و باتلاقى بود ، مير حسن خان دستور داد كه از زمينهاى خشك بروند تا امكان سرعت عمل بيشترى داشته باشند .